Wróć do bloga
atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry – trudna choroba cywilizacyjna

Na atopowe zapalenie skóry (AZS) cierpi około 1/5 wszystkich ludzi na świecie. Choroba dotyka głównie białych przedstawicieli populacji zamieszkałych w europie oraz Stanach Zjednoczonych. Jest to zatem choroba naszej cywilizacji. Dlaczego jest tak dotkliwa i trudna w leczeniu?

Atopowe zapalenie skóry należy do grupy chorób z atopii. Oznacza to, że wraz z atopowym zapaleniem skóry często występuje astma oraz alergiczny nieżyt nosa. Choroby te mają podobną patogenezę – związane są z nadprodukcją przeciwciał IgE oraz nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną. Warto zaznaczyć, że nieleczone lub nieprawidłowo leczone atopowe zapalenie skóry podnosi ryzyko zachorowania na astmę. Tym samym bardzo ważnym jest, aby leczyć atopowe zapalenie skóry możliwie szybko oraz z wykorzystaniem jak najnowocześniejszych metod.

Planujesz zabieg z zakresu chirurgii plastycznej czy medycyny estetycznej?

Masz pytania, zaplanuj wizytę u naszego specjalisty

Zapraszam

Arkadiusz Kuna

Skąd bierze się atopowe zapalenie skóry?

Wszystkie osoby cierpiące na AZS mają w sobie gen odpowiadający za skłonność do atopii. Dlatego AZS uznawane jest za chorobę o podłożu genetycznym. Istnieją teorie, że za chorobę można obarczać skłonność do nadmiernej higieny. Schorzenie najczęściej pojawia się we wczesnym dzieciństwie – nawet w pierwszym półroczu życia. W okresie późniejszym również zdarzają się przypadki zachorować, jednak procentowo jest to niewielka część wszystkich przypadków.

atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry – co to takiego?

Aby stwierdzić atopowe zapalenie skóry wykorzystuje się kryteria wg Hannifina i Rajki. Składają się na nie cztery kryteria większe oraz około dwudziestu kryteriów mniejszych. Do kryteriów większych należą:

  • świąd skóry,
  • charakterystyczna lokalizacja zmian,
  • występowanie chorób z atopii u członków rodziny,
  • nawrotowy charakter choroby.

Kryteria mniejsze to między innymi nadwrażliwość na wełnę, nadmiernie wysokie stężenie IgE, suchość skóry, nawracające zapalenia skóry, rumień twarzy, zaostrzenia po stresie oraz świąd po spoceniu się.

Czy do zdiagnozowania AZS należy wykonywać badania?

Diagnoza atopowego zapalenie skóry jest diagnozą typowo kliniczną. Opiera się ona na wspomnianych wcześniej kryteriach wg Hannifina i Rajki. Skóra w atopowym zapaleniu skóry staje się zlichenizowana. Ponadto często można zaobserwować zmiany w obrębie brwi oraz w obrębie oczu. Zdarza się jednak, że w nietypowych przypadkach lekarz decyduje się na dodatkowe badania na przykład biopsję skóry lub oznaczenie stężenia IgE. Korzystne może być także wykonanie badań w kierunku alergii. Nie jest to jednak postępowanie standardowe, a odczulanie nie zawsze pomaga na zmniejszenie objawów AZS. Podstawowym sposobem leczenia AZS jest bowiem używanie emolientów oraz dbanie o odpowiednie nawilżenie skóry.

Dlaczego AZS jest uciążliwe?

Atopowe zapalenie skóry w fazie aktywnej charakteryzuje się bardzo dużym swędzeniem. Jest to szczególnie uciążliwe dla małych dzieci i ich rodziców. Pojawienie się choroby w pierwszych kilku miesiącach życia powoduje niepokój, dziecko zaczyna się drapać i staje się marudne. Bardzo trudno jest upilnować chorego dziecka, które nie panuje nad odruchem drapania się. Skóra atopowa potrzebuje szczególnej pielęgnacji oraz uwagi. U dorosłych, dokuczliwy świąd powoduje dekoncentrację, bezsenność, stres oraz obniżenie samopoczucia. Skóra jest bardzo sucha, z czasem staje się też bardzo cienka. Na całym świecie powstają grupy wsparcia dla chorych na AZS. Jest to to zatem choroba skóry, która często przekłada się na stan samopoczucia.

atopowe zapalenie skóry

Jak pielęgnować skórę przy atopowym zapaleniu skóry?

Osoba chora na AZS musi przede wszystkim być pod kontrola lekarza i przyjmować zapisane leki. AZS ma dwie fazy: fazę aktywna i fazę uśpioną. W fazie aktywnej pojawiają się zmiany skórne, a objawy choroby leczy się lekami doustnymi oraz maściami. Po zaostrzeniu choroby następuje złagodzenie i stan skóry na jakiś czas się poprawia, jednak nada wymaga intensywnej pielęgnacji ponieważ jest sucha i skłonna do podrażnień. Czasem zdarza się, że faza uśpiona trwa kilka miesięcy, a nawet kilka lat. W fazie remisji skórę trzeba odpowiednio pielęgnować i stosować się do zasad:

  • długie kąpiele nie są wskazane, ponieważ woda wysusza skórę. Dla chorych na AZS będą krótkie sesje pod prysznicem,
  • po każdym umyciu należy natłuścić skórę oliwką (np. taka dla dzieci) lub inną, przeznaczona do pielęgnacji skóry atopowej,
  • należy zrezygnować z tradycyjnych mydeł, ponieważ wysuszają skórę i zamienić je na tzw. syndety,
  • ubrania powinny być prane w płatkach mydlanych. Proszek lub płyn do prania może wywołać reakcję alergiczną,
  • kosmetyki kolorowe lub kremy powinny być pozbawione detergentów i konserwantów. Im mniej chemii w kosmetykach tym lepiej dla skóry.

Przy odpowiedniej pielęgnacji jest szansa, że faza remisji choroby będzie trwała dłużej. Warto także wykluczyć wszelkie czynniki środowiskowe, które mogą wywołać podrażnienia. Chorzy na atopowe zapalenie skóry powinni unikać zadymionych pomieszczeń, kąpieli w chlorowanej wodzie, ograniczyć przebywanie w zakurzonych pomieszczeniach oraz dbać wyeliminowanie kurzu z otoczenia. Wpływ na zaostrzenie choroby mogą mieć także spożywanie niektórych pokarmów, które powodują alergie np. glutenu, orzechów, czekolady, nabiału lub roślin strączkowych. Każdy chory jednak powinien obserwować swoje ciało i po pewnym czasie będzie wiedział jakie pokarmy wywołują reakcję.

Działaj proaktywnie

Pamiętaj, że atopowe zapalenie skóry ma nawrotowy przebieg. Nawroty pojawiają się po stresach, błędach dietetycznych, nieprawidłowo wypranej odzieży itd. Pamiętaj, że obecnie preferuje się działanie proaktywne w przypadku AZS. Oznacza to, że należy możliwie jak najszybciej włączyć do leczenia leki takie jak glikokortykosteroidy w maści, takrolimus czy azatioprynę. Porozmawiaj ze swoim dermatologiem na ten temat. Im szybciej zaczniesz prawidłowe leczenie AZS, tym lepsze wyniki osiągniesz. Ważna jest również prawidłowa ochrona skóry przed zakażeniami, które mogą wywierać negatywny wpływ na przebieg choroby. Nie obcinaj paznokci zbyt krótko i pamiętaj o odpowiedniej dezynfekcji cążek zarówno przed jak i po ich użyciu. Nie używaj także cudzych szczoteczek do kosmetyczek itd.

atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry wygląda inaczej u dzieci i u osób dorosłych

Warto zaznaczyć, że lokalizacja zmian jest inna w przypadku niemowlaków, dzieci oraz młodzieży i dorosłych. Choroba ma tendencję do lokalizowania się w innych partiach ciała ze względu na wiek. W przypadku niemowlaków najczęściej dochodzi do pojawienia się zmian w obrębie twarzy, w przypadku osób starszych najczęściej są to zgięcia łokci i kolan. Co ważne – prawidłowo leczone atopowe zapalenie skóry pozwala nierzadko na znaczące zmniejszenie objawów a nawet „wyrośnięcie” z atopowego zapalenia skóry.

Świąd to nie tylko atopowe zapalenie skóry

Niestety, wielu z nas utożsamia świąd skóry tylko i wyłącznie z ASZ. Nierzadko zdarza się także, że świąd skóry u osób cierpiących na AZS traktowany jest tylko i wyłącznie jako zaostrzenie choroby. Niemniej jednak istnieje cała masa innych chorób, które mogą wywołać świąd skóry. Standardowym przykładem jest świerzb. Świerzb jest chorobą zakaźną, która charakteryzuje się silnym świądem skóry, który nasila się po rozgrzaniu ciała. Wymaga on leczenia specjalnymi maśćmi. Świąd skóry może także wynikać ze wszawicy, grzybicy czy też nieprawidłowej higieny. Warto zaznaczyć także, że świąd może mieć podłoże natury psychicznej.

Atopowe zapalenie skóry jest chorobą przewlekłą, na którą nie znaleziono jeszcze skutecznego lekarstwa. Obecnie chorych leczy się objawowo, stosując maści i farmaceutyki łagodzące objawy choroby. Niezwykle ważna jest edukacja zarówno chorych dorosłych jak i jak i rodziców dzieci cierpiących na tą chorobę